Dalından Sofralara

Anasayfa » Polifenol Nedir? | Zeytinyağında Polifenol Değeri Kaç Olmalı?

Polifenol Nedir? | Zeytinyağında Polifenol Değeri Kaç Olmalı?

Polifenol nedir ve insan sağlığına etkileri nelerdir konusunu sağlıklı beslenmek isteyen herkes merak etmekte. Flavonoidler, fenolik asit, polifenolik amidler ve diğer polifenoller olarak 4 grupta incelenen polifenoller; sağlıklı kalmanıza ve çeşitli hastalıklara karşı korunmanıza yardımcı olabilecek, antioksidan özelliklere sahip faydalı bitki bileşikleridir. 

En iyi polifenol kaynağı olarak görülebilecek zeytinyağı da günlük hayatımıza en kolay dahil edebileceğimiz ve birçok farklı yönden sağlığımıza destek olacak bir besindir. 

Zeytinyağında polifenol değeri birçok farklı etmene bağlı olarak değişebilse de genel olarak tercih edilebilecek polifenol oranlarından bahsetmek mümkündür.

Peki, zeytinyağında polifenol değeri kaç olmalı? Bu oran Dünya Zeytin Konseyi’nin yaptığı açıklamalara göre minimum 250 mg/L olmalıdır. 

Yüksek polifenol zeytinyağı tüketimi; kan şekerini düşürme, antienflamatuar etki gösterme, kalp sağlığını destekleme, metabolizmayı hızlandırma ve daha birçok farklı etki göstererek sağlığınızı destekler. 

O halde sağlığa etkileri bu denli fazla olan polifenol nedir ne işe yarar, zeytinyağında polifenol ne demek ve polifenol faydaları nelerdir gelin birlikte inceleyelim!

Polifenol Nedir Ne İşe Yarar?

Polifenol; bitkilere renk veren ve birden fazla fenol grubunun birleşiminden oluşan organik bir moleküldür.

Zeytinyağı, kakao, meyve, sebze ve çay gibi bitkisel gıdalarda doğal olarak bulunan polifenoller; antioksidan özelliğinde olan ve zararlı serbest radikalleri engelleyen bileşikler olarak karşımıza çıkmaktadır. 

Bitkilerin ürettiği moleküller birincil metabolitler ve ikincil metabolitler olarak iki grupta incelenebilir.

Üretilen birincil metabolitler, bitkinin büyümek için kendi içinde gerçekleştirmesi gereken işlemlerde kullanılırken; ikincil metabolitler bitkinin kendini korumak için ürettiği kimyasal moleküllerdir. 

Polifenol de bitkilerin kendini korumak için oluşturduğu ikincil metabolitler grubunda yer almakta.

Polifenoller; bitkileri yüksek sıcaklık, zararlı mikroorganizma ve UV ışınları gibi etmenler karşısında korurken aynı zamanda bitkilerin rengini, tadını, kokusunu ve aromasını vermektedir.

Bitkilerin içeriğinde bu denli büyük etkileri olan polifenol bileşikleri; antioksidan, hipertansif ve antidiyabetik etkiler gibi çeşitli terapötik etkileri nedeniyle insanlar tarafından tüketildiğinde de insan sağlığında oldukça güzel etkilere neden olabilmekte.

Ancak polifenol hangi yiyeceklerde bulunur ve polifenol içeren gıdalar nelerdir öğrenmeden önce polifenol çeşitleri ve etkileri araştırılmalı, hangi polifenol ne işe yarar öğrenilmelidir.

Polifenol Çeşitleri ve Etkileri Neler?

Günümüzde bilinen 8000’den fazla polifenol çeşidi vardır. Her biri çeşitli etkilere sebep olan bu polifenoller 4 ana grupta incelenebilir.

Polifenol çeşitleri:

  1. Flavonoidler: Tüm polifenol çeşitlerinin yaklaşık %60’ı bu grupta incelenmektedir. Flavonoidler insan sağlığı açısından; antioksidan ve antienflamatuar etkiler gösterebilir, zararlı serbest radikallerin sebep olduğu hücresel bozulmaları engelleyebilir, kanser riskini azaltabilir, kalp sağlığını destekleyebilir ve bağışıklığı güçlendirmede rol alabilir.
  2. Fenolik Asitler: Polifenol çeşitlerinin yaklaşık %30’unu içeren bu grupta bulunan polifenoller; kardiyovasküler ve hormonel sağlık üzerinde olumlu etkilere sahiptir. Bunun yanında bağışıklık sistemini güçlendirerek kanser riskini azaltır, antioksidan ve antienflamatuar etki gösterirler. 
  3. Polifenolik amidler: Bu grupta kapsaisinoidler ve avenantramidler yer alır. Kapsaisinoidler metabolizmayı ve yağ yakımını hızlandırırken avenantramidler antioksidan ve antienflamatuar etkileri ile bağışıklığı güçlendirir.
  4. Diğer Polifenoller: Bu grupta antioksidan, antikanserojen ve antienflamatuar etkilere sahip diğer polifenoller yer alır. Ayrıca bazıları kalp ve hormon sağlığı üzerinde olumlu etkiler yaratabilmektedir.

Zeytinyağında Polifenol Ne Demek?

Zeytinyağı polifenol oranı açısından zengin olan bitkisel bir yağdır. Polifenol içeren besinler sağlığa bir çok yönden olumlu etki gösterir. Özellikle polifenol değeri yüksek zeytinyağı düzenli kullanıldığında gözle görülür faydalar sağlayabilir. 

Zeytinyağı polifenol içeriği, faydalı yağ asitlerini oksidasyondan korur ve potansiyel olarak vücudunuzun hücrelerine zarar verebilecek serbest radikalleri nötralize etmeye yardımcı olur. Aynı zamanda enflamasyon, kanser ve alzheimer gibi birçok farklı rahatsızlıkla savaşma konusunda da büyük bir destek sağlar.  

Bunların dışında polifenol zeytinyağı tadını da etkilemektedir. Zeytinyağının damakta bıraktığı keskin ve biberimsi tat polifenol miktarı ile doğru orantılı demek mümkündür. Genel olarak bu tat ne kadar güçlü hissedilirse zeytinyağı polifenol oranı o kadar yüksek seviyelerdedir denebilir. 

Her zeytinyağı polifenol miktarı ve türü bakımından aynı değildir. Bu noktada rafinasyon süreci önemli bir kriterdir. Soğuk sıkım zeytinyağı polifenol oranı yüksek yağlar arasındadır. Rafinasyon sırasında 27ºC üzerinde yapılan işlemlerde polifenoller parçalanmaya başlar. Bunun sonucunda zeytinyağı hem tadını hem de sağlığa olan olumlu etkilerini kaybetmeye başlar.

Ayrıca erken hasat yöntemi ile toplanan zeytinler de polifenol bakımından en yüksek olduğu dönemde işleneceği için zeytinden en fazla fayda sağlanabilinecek dönem erken hasattır. Zeytinyağı seçerken erken hasat olmasına dikkat edilmelidir. Ancak zeytinler erken hasat ile toplanmış olsa da, işlem görme süresi uzadıkça polifenol değeri yüksek zeytinyağı elde etme olasılığı düşer. 

Bu sebeple polifenol yüksek zeytinyağı markaları arayışınızda öncelikle ürün etiketinde ne yazdığına bakmalısınız. Rafine, hafif ya da saf olarak nitelendirilen zeytinyağları daha fazla işlemden geçmiş olacağı için polifenol içeriği de daha düşük seviyelerde olacaktır. 

Polifenol değeri yüksek zeytinyağı için öncelikle etiketinde sızma yazıp yazmadığına bakılmalıdır. Sızma zeytinyağı, en az işlenmiş zeytinyağı türü olduğu için tercih kriterlerinizden birisi olmalıdır. Ayrıca tat bakımından da sızma zeytinyağı polifenol içeriğinin fazla olmasından kaynaklı daha aromatik ve lezzetlidir. 

Polifenol oranı zamanla veya uygunsuz depolama ile düşebilir, bu nedenle polifenol değeri yüksek zeytinyağı almış olsanız bile yıllar boyunca bu değer korunmaz. Zeytinyağı polifenol değerini korumak için öncelikle şişe seçimi doğru yapılmalıdır. Işıktan, ısıdan ve nemden olumsuz etkilenebilen zeytinyağı; koyu renk cam şişelerde ya da kaliteli tenekelerde, serin ve kuru ortamlarda muhafaza edilmelidir.

Polifenol yüksek zeytinyağı markaları içinde Phellos Zeytinyağı; erken hasat edilmiş kaliteli zeytinlerin soğuk sıkımı ile elde edilmiştir ve natürel sızma olarak en kaliteli koyu renk cam şişelerde sunulmaktadır. Dolayısıyla en iyi polifenol oranına sahip bir halde sunulur ve diğer markalara göre çok daha uzun sürelerde bu içeriğini korur.

Zeytinyağını ne kadar mükemmel bir şekilde saklarsanız saklayın, zamanla polifenol içeriğinde ve tadında azalma yaşanacaktır. Bu durumda her zaman en sağlıklı yağı tüketebilmek için kullandığınız yağı kısa sürede bitirip tekrar yüksek polifenol içeren zeytinyağı almanız önemlidir. 

Zeytinyağı Polifenol Değeri Kaç Olmalı?

Zeytinyağında polifenol ne kadar olmalı sorusunun net bir cevabı yoktur. Çünkü zeytinyağı polifenol oranı birçok faktöre göre değişiklik gösterir. Araştırmalara göre doğal sızma zeytinyağındaki polifenol oranı 50 – 800 mg/L arasında değişmektedir. Ancak ortalamaya bakıldığında sızma zeytinyağı polifenol oranı 100 – 250 mg/L şeklinde görülmektedir.

Antioksidan, antienflamatuar ve antikanserojen gibi çok fazla olumlu etkiye sahip olan polifenollü zeytinyağı için Dünya Zeytin Konseyi tarafından belirlenen polifenol oranı 250 mg/L’dir. 

Bu değer polifenolden faydalanabilmek için olması gereken minimum polifenol oranı olarak belirlenmiştir. Dünyaca kabul görmüş bir minimum polifenol oranından bahsetmek mümkün olsa da çeşitli faktörlere bağlı olarak 250 mg/L’den çok daha yüksek değerler elde etmek de mümkündür. 

Ancak zeytinyağı kalitesini etkileyen tek faktörün polifenol olmadığı unutulmamalıdır. Zeytinyağının kimyasal ve organoleptik özellikleri de kalitesini etkileyen faktörlerin başında gelmektedir. Bu nedenle zeytinyağı seçerken polifenol değerinin yanında tat, asitlik derecesi, aroma ve koku da dikkate alınmalıdır. 

Zeytinyağında Polifenol Nasıl Ölçülür?

Zeytinyağında polifenol miktarını ölçmek için genellikle sprektrofotometrik analiz yöntemi tercih edilir. Bu yöntemde polifenol içeriği bilinen bir çözelti ile zeytinyağı numunesi spektrofotometrede incelenerek ışık geçirgenliklerine bakılır. 

Polifenoller 280 – 330 nm dalga boylarında görünür ışık emdiği için bu emilimin miktarını ölçmek polifenol oranını tespit etmeyi sağlayacaktır. İçeriği bilinen çözeltinin ölçümü ile de yapılan test doğrulanmış olur.

Zeytinyağında Polifenol Faydaları Neler?

Sızma zeytinyağı polifenol içeriği bakımından zengindir. Bu nedenle düzenli olarak tüketildiğinde sağlığınız üzerinde olumlu etkiler yaratabilmektedir. Polifenollerin insan sağlığında bu denli olumlu etkiler yaratmasının başlıca nedeni antioksidan etki göstermesi diyebiliriz. 

Antioksidanlar hücrelerin serbest radikallerin neden olduğu hasarlardan korunmasına yardımcı olur. Serbest radikaller; normal hücre süreçleri, radyasyon, hava kirliliği veya kimyasal maddelere maruz kalma sonucu üretilen oldukça reaktif oksijen molekülleridir. 

Yeterli antioksidan tüketiminin; hücrelerinizi sağlıklı tutmanıza, bazı hastalıklara yakalanma riskini azaltmanıza ve güçlü bir bağışıklığa destek olarak hastalıkları daha kolay atlatmanıza yardımcı olabileceği düşünülmektedir. O halde polifenol faydaları nelerdir ve polifenollü zeytinyağı neye iyi gelir, gelin detaylı bir şekilde inceleyelim!

Polifenol faydaları nelerdir?

  1. Düşük Kan Şekeri: Polifenoller, nişastanın basit şekerlere parçalanmasını önleyerek kan şekerinde ani yükselmeler yaşanmasını engeller. Ayrıca, pankreastaki insülin üreten hücreleri serbest radikallerin oksidasyonundan koruyarak kan şekeri seviyelerinin düzende tutulmasına yardımcı olurlar. Böylece Tip 2 Diyabet riski de azalır.
  2. Düşük Kanser Riski: Polifenollerin güçlü antioksidan ve antienflamatuar etkileri vardır. Bunların her ikisi de kanserin önlenmesinde faydalı olabilir. Hatta yapılan bazı çalışmalarda polifenollerin kanser hücrelerinin büyümesini ve tümör oluşumunu engellediği tespit edilmiştir. Özellikle meme, kolon ve prostat kanserinde polifenol tüketiminin olumlu etki yaratacağı söylenebilir. 
  3. Kalp Sağlığı: Kardiyovasküler sağlığın desteklenmesinde zeytinyağı kullanımının desteği büyüktür. Zeytinyağında bulunan polifenoller, kan basıncını düşürmeye yardımcı olur, bu sayede damar sağlığı korunarak kalp krizi geçirme riski azalır. 
  4. Antienflamatuar Etki: Kronik inflamasyon; kalp hastalığı, diyabet, kanser ve otoimmün hastalıklar gibi birçok sağlık sorununun gelişme riskinin artmasıyla bağlantılıdır. Zeytinyağı polifenol içeriği sayesinde inflamatuvar reaksiyonlar dengelenerek bağışıklık sistemi desteklenir.
  5. Kan Pıhtılarını Engelleme: Polifenoller kanda pıhtılaşma riskini azaltabilir. Trombosit agregasyonu olarak bilinen kanın pıhtılaşma olayı; aşırı trombosit birikmesi, derin ven trombozu, felç ve pulmoner emboli gibi olumsuz sağlık etkilerine sahip olabilecek kan pıhtılarına neden olabilir. Yapılan araştırmalarda polifenollerin aşırı pıhtılaşmayı engelleyerek dolaşım sistemini desteklediği görülmektedir.
  6. Sağlıklı Sindirim: Polifenoller, gastrointestinal kanalınızda faydalı bakterilerin büyümesini teşvik ederken zararlı bakterilerin büyümesini sınırlayarak sindiriminizi iyileştirebilir.
  7. Nörolojik Sağlık: Zeytinyağı polifenolleri, antioksidan özellikleri sayesinde sinir hücrelerine zarar verebilecek oksidatif stresi azaltır. Bu sayede nörodejeneratif hastalıkların riski azalmış olur.
  8. Hızlı Metabolizma: Polifenoller metabolizmayı hızlandırır. Bu sebeple, kilo kontrolü konusunda tüketilmesi tercih edilen besinlerde polifenol miktarına göre de tercih yapılabilmektedir.

Hangi Zeytinyağında Polifenol Var?

Her zeytinyağında polifenol var mı sorusu, en kaliteli zeytinyağını bulmak isteyen kişiler tarafından oldukça merak edilmekte. Polifenol oranı; zeytinlerin türüne, hasat zamanına, işlem sürecine ve zeytinyağını saklama koşullarına bağlı olarak değişmektedir. 

Bunun yanında soğuk sıkım ve mekanik presleme gibi yöntemlerin kullanılması da polifenol kaybını önlemek ve polifenol yüksek zeytinyağı elde etmek için dikkat edilmesi gereken noktalardan birisidir.  

Zeytinyağı çeşitleri; ekstra sızma, sızma, rafine ya da rafine edilmemiş zeytinyağı olarak dört farklı grupta değerlendirilebilir. Tabii ki her grup kendi içinde bile oldukça farklı özelliklerde olabilmektedir. Örneğin aynı tarladan toplanmış ve aynı yöntemlerde üretilmiş zeytinlerin bile analizi yapıldığında polifenol değerleri çok farklı çıkabilmektedir. 

O halde gelin zeytinyağı çeşitlerine göre polifenol miktarı nasıl değişir birlikte inceleyelim!

Her zeytinyağında polifenol var mı?

  1. Ekstra Sızma Zeytinyağı: Özellikle erken hasatta toplanan zeytinlerin mekanik olarak prerslenmesi sonucunda yalnızca ilk preslemeden elde edilen zeytinyağı, en yüksek polifenol içeren zeytinyağı olarak görülmektedir. Bu gruptaki yağların polifenol oranı yaklaşık 200 – 800 mg/L aralığındadır.
  2. Sızma Zeytinyağı:  Ekstra sızma zeytinyağına göre biraz daha fazla işlem gören sızma zeytinyağında da polifenol oranı yüksektir. İçerdiği polifenol oranı 100 – 500 mg/L olan bu zeytinyağı da rahatlıkla tercih edilebilir.
  3. Rafine Edilmemiş Zeytinyağı: Bu zeytinyağı çeşidi de mekanik pres ile elde edilir ancak işlem süresi ekstra sızma ve sızma zeytinyağına göre daha uzundur. Yaklaşık 50 – 250 mg/L polifenol içermektedir.
  4. Rafine Zeytinyağı: Rafinasyon işleminde zeytinler bir takım kimyasal aşamalardan da geçer. İşlem sayısı ve süresi diğerlerinden uzun olan bu zeytinyağının, diğerlerine göre kalitesi ve polifenol oranı düşüktür. Yaklaşık olarak 20 – 100 mg/L polifenol içerebilir.

Yüksek Polifenollü Zeytinyağı Nasıl Kullanılır?

Yüksek polifenollü zeytinyağı tüketmek sağlığınız için oldukça faydalıdır. Ancak en çok verimi alabilmek için zeytinyağı polifenol oranını bozmadan tüketmek gerekir. 

Polifenol ısıl işlemlerden etkileneceği için yüksek sıcaklıklarda pişirdiğiniz yemeklerde bozulabilir. Bu sebeple yüksek polifenol zeytinyağı mümkün olduğunca pişirmeden yenmelidir. 

Yüksek polifenollü zeytinyağı kullanım alanları: 

  1. Yüksek polifenol içeren ve kaliteli zeytinyağlarını doğrudan tüketebilirsiniz. Ancak kalori değeri yüksek bir besin olduğu için tüketim miktarında dikkatli olmak gerekir. 
  2. Salatalarda tüketilebilir. Çiğ sebzeler ile tüketimi de oldukça etkilidir.
  3. Marinat ya da sos hazırlarken kullanılabilir. Bu kullanım yönteminden verim alabilmek için yüksek ısıda pişirme işlemi yapılmamalıdır.
  4. Çorba ve yemeklere servis aşamasında eklenebilir.
  5. Yüksek polifenollü zeytinyağı antioksidan özellikte olduğu için gıdaları bozulmadan saklamak için kullanılabilir. Örneğin sos, turşu ve konserve ürünler zeytinyağında muhafaza edildiğinde çok daha uzun süre bozulmadan kalabilir.
  6. Antioksidan ve antienflamatuar özelliklerinden dolayı cilde sürüldüğünde olumlu etkiler yaratabilir.
  7. Aromaterapi uygulamalarında taşıyıcı yağ olarak yüksek polifenollü zeytinyağı tercih edilmektedir.
  8. Saç bakımında da oldukça olumlu etkiler gösterir. Bu sebeple zeytinyağlı saç maskelerinde yüksek polifenollü kaliteli yağlar kullanmak daha avantajlı olacaktır. 

Sıkça Sorulan Sorular

Bu yazımızda polifenol nedir, zeytinyağı polifenol değeri kaç olmalı, zeytinyağının polifenol içeriği nelere göre değişir gibi birçok konuya açıklık getirdik. Her zaman en kaliteli zeytinyağını kullanarak sağlığına dikkat etmek isteyenler için merak konusu olan polifenol ne işe yarar, polifenol faydaları nelerdir konusunu da detaylı bir şekilde ele aldık. 

Bu bölümde ise sizlerin merak ettiği bazı soruları yanıtlayacağız.

Polifenol En Çok Hangi Besinlerde Bulunur?

Beslenmenizde kolayca yer verebileceğiniz çok sayıda polifenol içeren besinler vardır. Özellikle kahvede, meyvelerde (zeytin ve zeytinyağı da oldukça fazla miktarlarda polifenol içermektedir), kakao tozunda ve karanfil ve yıldız anason gibi bazı baharatlarda ve çeşnilerde yüksek miktarda polifenol bulunur.

Yüksek polifenol içeren besinler:

  • Zeytinyağı
  • Bitter çikolata
  • Kakao
  • Karanfil
  • Kahve
  • Yıldız anason
  • Ispanak
  • Böğürtlen
  • Yaban mersini
  • Çilek
  • Elma
  • Nar
  • Erik
  • Yeşil çay
  • Siyah çay

Yüksek Polifenollü Ne Demek?

Polifenoller; faydalı yağ asitlerini oksidasyondan koruyan, zararlı serbest radikalleri nötralize eden, bağışıklık sistemine destek olan, antienflamatuar ve antioksidan etkiler gösteren moleküllerdir. 

Dolayısıyla bu faydalarından yararlanabilmek için insanlar günlük hayatlarına polifenollü besinleri daha fazla dahil etmek istemektedir. Polifenol oranı fazla olan besinlere ‘Yüksek Polifenollü’ denir. Yüksek polifenollü kavramı da bu sebeple önem taşır. 

Birden fazla besin ile az miktarlarda polifenol tüketmek yerine polifenol içeriği bakımından zengin besinleri bulup tüketmek çok daha kolay ve sağlıklı olur. Bu yüksek polifenol içeren besinlere verilebilecek en güzel örneklerden birisi de Erken Hasat Natürel Sızma Zeytinyağı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Toplam Polifenol Tayini Ne Demek?

Toplam polifenol tayini; besinlerin içerisindeki polifenol bileşiklerinin miktarını belirlemek için yapılan bir analizdir. Antioksidan ve antienflamatuar etki gösterme kapasitesi belirlenmek istenen besinlerde de polifenol analizi yapılarak karar verilir. 

Özellikle zeytinyağının kalitesini belirleme konusunda önemli bir kriter olan polifenol oranı da zeytinyağında polifenol analizi yapılarak belirlenir.

Elde Edilen Zeytinyağının Kalitesini Ne Belirler?

Zeytinyağı kalitesini etkileyen birçok farklı etmen bulunur. Tek bir kriteri karşılayan zeytinyağına iyidir demek mümkün olmaz. Bunun için her etmenin kendi içinde incelenen ve genele bakıldığında iyi sonuçlarla karşılaşılan zeytinyağı kaliteli olarak kabul edilir. 

Zeytinyağı kalitesini etkileyen faktörler: 

  • Zeytin kalitesi
  • Hasat zamanı
  • İşleme yöntemi (soğuk sıkım, mekanik pres, kimyasal işlem) 
  • Polifenol oranı
  • Asitlik derecesi
  • Tat, koku, görünüm
  • Ambalajı ve saklama koşulları

Yorum yapın